Contact opnemen

Voor meer informatie...

Elzinga Rietdekkers

Vogelsang 56a, 9271 GD
De Westereen
(Zwaagwesteinde)

T/F: 0511 44 17 61

M: 06 207 469 48

E: info@elzingarietdekkers.nl

Elzinga rietdekkers is lid van de vakfederatie rietdekkers

Uilenborden

Elzinga Rietdekkers ook voor uw uilenborden..

Voor uw uilenborden, hout en kunststof kunt u bij Elzinga Rietdekkers terecht. Elzinga Rietdekkers maakt alle uileborden op maat in de eigen werkplaats, naar wens van de klant.

Een uilenbord is een driehoekig houten bord, meestal met een rond gat erin. De plaats waar de drie zijden van het dak bijeenkomen is van oudsher een kwetsbaar punt in de constructie. De functie van een uilenbord is om de kwetsbare uiteinden van het dak, al dan niet met riet bedekt, te beschermen en het inwateren te voorkomen. Het ronde gat biedt de toegang voor uilen en andere vogels, maar meestal is het met een rozet of een kruis afgesloten. In Friesland komen zes typen uilenborden voor. In het zuidwesten van de provincie zijn de Uilenborden veelal rijker versierd dan in het noorden. Friesland kan ingedeeld worden in 6 streken met alle hun eigen type uilenbord.

De twee zwanen zijn veelal ter versiering. Vaak wordt aan de versieringen een heilige of symbolische betekenis toegekend. Uilenborden worden vervaardigd uit kunststof of hout. De kunststoffen borden zijn bijna niet te onderscheiden van echte houten borden maar wel vele malen onderhoudsvriendelijker.

Verschijningsgebieden van het Uilenbord

Onderstaand een kaart van Friesland. Er zijn zes verschillende streekgerichte vormen van uilenborden. Ieder Uilenbord heeft zijn eigen historie:

Kaart van friesland voor riet dekkers en uileborden
  1. De Friese Wouden
  2. De Zuid-Westhoek
  3. De gemeente Litterenseradiel
  4. Midden Friesland
  5. Westergo
  6. Noord Friesland

1- Uilebord van De Friese Wouden

Dit uilebord vindt u in het oosten en zuiden van Friesland, het is uitgevoerd in de kleuren groen en wit.

In de makelaar van dit uilebord zijn twee open gedeelten. De bovenste opening noemt men het glas. Dit glas heeft een betekenis. Een oud gebruik was, b.v. op visites, dat het kopje op de kop op het schoteltje werd geplaatst. Dit gebruik kwam ook voor in het cafè, als men niets meer wilde drinken plaatsen men het glas omgekeerd op tafel en dan kwam de waard om af te rekenen.

De boer die dit teken in zijn makelaar voerde, wilde daarmee te kennen geven dat hij had afgerekend. Hij had deze boerderij betaald en was dus eigenaar van deze 'zathe en lande'.

De opening in de makelaar is een zandloper. Het symbool van de tijd, waarmee men tot uitdrukking wilde brengen de tijdelijke staat van alle dingen, zo ook het leven met een steeds doorgaande opvolging van al het leven door nieuw leven.

Uilenbord van de friese wouden

2- Het uilebord van de zuidwesthoek

Het hiernaast afgebeelde uilebord kunt u vinden in het zuid westelijke merengebied en in het Gaasterland. Als u door deze prachtige streken van zuidwest Friesland rijdt, dan zal het u opvallen dat men hier ook nog het uilebord van de Friese wouden aantreft. Het eigenaardige geval doet zich hier voor, dat men in natte gebieden het wou teken vindt en i de drogere gronden het zuid west teken.

Het verticale gedeelte van het uilebord noemen we de makelaar. In dit gedeelte vindt u ook meestal de meeste symbolische berichten.

Op deze makelaar komt een open gedeelte voor, dit noemt men de harp. Een ander benaming is de "fiif ekers"ofwel "de vijf akkers". Deze harp kan in het groen of in wit zijn uitgevoerd, dit duidde op het eigendomsrecht. Een groene harp wilde zeggen, dat de boer eigenaar was van de boerderij en een witte harp duidde op een pachtboerderij.

Het zonnerad in de driehoek wordt hier opgevuld met het vogeltje, dat beschouwd wordt als een algemeen vruchtbaarheidsteken. en dus erg goed past in het zonnerad.

Uilenbord van de Zuid-West hoek

3- Het uilebord van Litterenseradiel

Het enige gemeentelijke uilebord van Friesland, vindt u in de gemeente Littereseradiel. Dit is de gemeente die gesitueerd is rond Wommels, gelegen aan de provinciale weg tussen Bolsward en Leeuwarden.

Dit prachtige uilebord, met zijn rijke versierde makelaar vol met symbolen, siert de nok van menig boerderij in Litterenseradiel.

Het topje van de makelaar wordt gesierd met de bloem, ofwel de tulp. Dit symbool komt in grote delen van Europa voor, zoal in West Duitsland, Polen, Zweden en Denemarken en is het teken van de hoop.

Naar beneden gaand vinden we op de makelaar de maantjes en de zon, oude amulet tekens en dan beneden tussen de zwanenhalzen een groen gedeelte. Dit is het groene pad, het symbool van het kwaad. Men kan zich erover verbazen, dat dit symbool op het uilenbord voorkomt. Toch is het niet zo verwonderlijk, want in dit teken is een hart uitgesneden. De kracht is eruit en nu wordt het gebruikt om het kwaad af te schrikken. Zoals een dode vogel wordt gebruikt als vogelverschrikker.

Uilenbord van de Litterenseradiel

4- Het uilebord van midden Friesland

Dit uilebord vindt u in het midden van Friesland. In een brede strook strekt het verschijningsgebied van dit uilenbord zich uit vanaf Leeuwarden zuidwaarts door het lage midden naar Lemmer.

Dit is wat zijn grootte aangaat een heel bescheiden uilenbord. Het paste dan ook bij een boerderij van bescheiden afmeting, zoals men die in vroegere tijden kon vinden in het lage midden van Friesland. Een streek die toen vaak door overstromingen werd geteisterd. Op vaak afgelegen, ja bijna geïsoleerde boerderijen woonden de boeren hier. Roversbenden en tegen elkaar vechtende edelen maakten het de mensen vaak moeilijk.

Daarom vindt u op deze makelaar aan weerszijden een palmtak afgebeeld, het vredesteken. Een verzoek aan de hogere macht om vrede, zodat men in rust en veiligheid het werk kon verrichten. Maar het was tevens een aanbod van vrede en vriendschap.

Uilenbord van de Midden Friesland

5- Het uilebord van Westergo

Het westelijke gedeelte van de provincie friesland heet Westergo en strekt zich uit van Workum tot aan Het Bild, de strook ten noorden van de lijn Harlingen Leeuwarden.

Ook Allingawier ligt in Westergo en op de boerderij "De ijzeren kou" kunt u het hiernaast afgebeelde uilenbord vinden.

In de makelaar vindt u tussen de zwanenhalzen een opgevuld cirkelvormig symbool. Dit is het zonnerad. Het zonnerad had een sacrale betekenis en was bovendien aangebracht als eerbewijs aan de goden. Dit teken was in het bijzonder voor de zonnegod. Wat ligt nu meer voor de hand, dan dat men hierin ook zijn wensen aan de zonnegod tot uitdrukking brengt. Dat gebeurt ook hier, want als het + teken, dat in dit zonnerad staat wordt beschouwd als het zomer/winterteken. Dit oude rune teken komt alleen voor op boerderijen, waar men zich bezighield met de veeteelt. De boer vroeg daarmee aan de hogere macht om een zegen voor zomer en winter. In de zomer was het oogsttijd en in de winter werd het jongvee geboren.

Het topje van de makelaar wordt gevormd door het klaverblad. Dit is het bekend heraldisch teken, dat gevoerd werd als een teken voor de "vrije" boer, in tegenstelling tot de "horige"boer. Men was trots op die vrijheid en voerde het teken daarvoor dan ook in het topje van de makelaar.

Uilenbord van de Westergo

6- Het uilebord van het noorden

De streek waar u dit uilebord kunt vinden ligt in het noorden van Friesland, tussen Leeuwarden en Dokkum.

In deze streek vindt u de grote boerderijen, die worden gesierd door dit grote uilenbord.

In het topje van de makelaar vindt u het zelfde teken, wat we gezien hebben bij het uilenbord van Litterenseradiel, namelijk de tulp. Hier echter in een gesloten vorm, bedoelt als uitdrukking van hoop.

In de driehoek van dit uilenbord is ook een zonnerad afgebeeld, maar hier is de opening opgevuld met een x teken. Dit is evenals het uilenbord van Westergo een rune teken. Het x teken is het voor/najaar teken. Het voorjaar is de tijd van het zaaien, het najaar de tijd van het oogsten. Dit symbool vindt men dan ook in de akkerbouwgebieden.

In dit teken lag de vraag om zegen en bescherming bij het zaaien en oogsten, de belangrijkste gebeurtenissen bij de bouwboer.

Uilenbord van Het Noorden